ACNE - ACNE VULGARIS, PUISTJES, JEUGDPUISTJES

Wat is acne?

Acne, in de volksmond bekend als jeugdpuistjes, is een van de meest voorkomende huidaandoeningen ter wereld. Vrijwel iedereen krijgt er tijdens de puberteit mee te maken. Bij sommigen blijft het beperkt tot een paar puistjes, bij anderen is de huid veel uitgebreider aangedaan — met soms flinke impact op het zelfvertrouwen en het dagelijks functioneren. Acne beperkt zich overigens niet altijd tot de tienerjaren: het kan aanhouden tot na de puberteit, of juist pas op volwassen leeftijd ontstaan.

Hoe ontstaat acne?

Acne ontstaat door een ontsteking rondom de haarzakjes en talgklieren. Onder invloed van hormonen gaan de talgklieren meer talg (huidsmeer) produceren. Wanneer er te veel talg wordt aangemaakt, kan de afvoergang van de talgklier verstopt raken. Zo ontstaan mee-eters (comedonen). In die verstopte poriën kunnen bacteriën zich ophopen, wat weer tot ontstekingen leidt.

Ook factoren van buitenaf kunnen een rol spelen: make-up en producten op oliebasis kunnen de poriën verstoppen, en bepaalde medicijnen of supplementen (zoals vitamine B12) kunnen acne uitlokken of verergeren.

Een hardnekkig misverstand: acne wordt niet veroorzaakt door een slechte hygiëne of een tekort aan vitamines. Er is ook weinig wetenschappelijk bewijs dat een specifiek dieet of voedingssupplementen acne verminderen. Een gevarieerd, gezond voedingspatroon blijft wel altijd verstandig.

Hoe herken je acne?

Acne uit zich in mee-eters, rode bultjes (papels) en puistjes (pustels). Bij een stevige ontsteking kunnen er onderhuids pijnlijke knobbels en abcessen ontstaan. Hoe heftiger en langduriger de ontsteking, hoe groter de kans op blijvende littekens na genezing.

Een zware, hardnekkige variant is acne conglobata: een ernstige vorm die vooral bij mannen voorkomt en vaak tot ver na het twintigste levensjaar aanhoudt. Hierbij ontstaan grote onderhuidse knobbels en met pus gevulde holtes, met name op schouders, rug en borst — vaak heviger dan in het gezicht.

Is acne besmettelijk?

Nee. Acne is geen infectieziekte en kan niet van de ene op de andere persoon worden overgedragen.

Hoe wordt de diagnose gesteld?

Een arts of dermatoloog herkent acne meestal direct op het zicht; aanvullend onderzoek is zelden nodig. De ernst wordt doorgaans ingedeeld in mild, matig of ernstig, op basis van het aantal en type puistjes, de uitgebreidheid en de eventuele aanwezigheid van littekens.

Welke behandelingen zijn er?

Acnebehandeling vraagt vaak om een langere adem — een snelle "genezing" bestaat meestal niet, maar de aandoening is wel goed onder controle te krijgen. Afhankelijk van de ernst zijn er verschillende opties:

• Lokale middelen — een crème, gel of lotion, vaak een combinatie van stoffen die de huid ontschilferen en ontstekingen en bacteriën tegengaan. Denk aan benzoylperoxide, retinoïden (zoals tretinoïne of adapaleen) en lokale antibiotica zoals clindamycine.
• Antibioticakuur — bij matige tot ernstige acne wordt dit soms gecombineerd met een tablet-antibioticum (meestal doxycycline), doorgaans gedurende zo'n drie maanden.
• Isotretinoïne — bij ernstige, hardnekkige acne kan een tabletbehandeling met dit van vitamine A afgeleide middel worden ingezet. Het remt de talgproductie en de verhoorning van de huid en werkt ontstekingsremmend. Bekende bijwerkingen zijn een droge huid, lippen en ogen; soms is bloedcontrole nodig om lever- en vetwaarden te volgen. Voor vrouwen in de vruchtbare leeftijd gelden strikte voorwaarden, omdat het middel ernstige risico's geeft bij zwangerschap. Een behandeling duurt gemiddeld rond de negen maanden, afhankelijk van de patiënt.
• De anticonceptiepil — kan bij vrouwen de talgproductie remmen en zo een gunstig neveneffect hebben op acne.
• Ondersteunende zorg — een huidtherapeut kan begeleiden bij huidverzorging, en bij impact op het gemoed kan psychologische ondersteuning zinvol zijn. Acne kan namelijk behoorlijk drukken op iemands stemming en zelfbeeld.

Wat kun je zelf doen?

• Niet knijpen — uitknijpen van puistjes en mee-eters duwt talg dieper de huid in en kan de ontsteking juist verergeren.
• Was mild — reinig de huid met lauwwarm water, zonder te schrobben, en gebruik zeepvrije reinigers ('syndets').
• Vermijd olie — producten op oliebasis kunnen de poriën extra verstoppen.
• Voorzichtig met de zon — uv-licht kan de huid tijdelijk rustiger laten lijken, maar te veel zon verdikt de huid (meer mee-eters) en verhoogt het risico op huidkanker. Sommige acnebehandelingen (zoals isotretinoïne of doxycycline) maken de huid bovendien extra gevoelig voor zonlicht.
• Kies olievrije make-up — en verwijder deze aan het eind van de dag altijd goed.

Bron: www.nvdv.nl